İş Kanunu 53. maddesine göre kıdeminize ait yasal izin hakkınızı ve izin ücretini hesaplayın.
* Net izin ücreti tahmini olup kümülatif gelir vergisi dilimine göre farklılık gösterebilir.
* 18 yaş altı ve 50 yaş üstü çalışanlar için minimum hak 20 gündür.
* Kullanılmayan izin hakları yıllara devir edilebilir; iş akdi feshedildiğinde tazminat olarak ödenir.
Günlük brüt ücret; aylık brüt ücretin 30'a bölünmesiyle bulunur. İzin günü sayısı ise kıdeme göre yasal minimumdan (14-26 gün) az olamaz.
4857 sayılı İş Kanunu'nun 53. maddesi uyarınca işyerinde 1 yılını dolduran çalışanlar yıllık ücretli izne hak kazanır. Yasal minimum izin süreleri: 1-5 yıl arası çalışmada 14 gün, 5-15 yıl arası 20 gün, 15 yıl ve üzeri 26 gün. İş sözleşmesi veya TİS ile bu süreler artırılabilir, azaltılamaz.
18 yaş altı ve 50 yaş üstü çalışanlar ile engelli bireylere tanınan izin 20 günden az olamaz. Yer altı işlerinde çalışanlara ise 4 gün ek izin verilerek süreler artırılır. Bu özel gruplar için hesap yaparken standart formu değil, yasal minimumu esas alın.
İzin hakkının doğması için 1 yıl çalışma şartı aranır. Kısmi yıl için izin doğmaz; ancak yıl bitmeden işten ayrılan çalışana çalıştığı süre oranında izin ücreti ödenir. hesaplatr.net yıllık izin hesaplayıcısı çalışma süresine ve yaşa göre hak edilen izin gün sayısını otomatik hesaplar.
İzin ücreti hesabı: Günlük brüt ücret × İzin gün sayısı. Günlük brüt ücret = Aylık brüt ÷ 30. Örneğin 60.000 TL aylık brüt maaşlı çalışanın günlük brüt ücreti 2.000 TL; 20 günlük izin için izin ücreti 40.000 TL brüt olur.
İzin ücretine dahil olması gereken kalemler: Sabit maaş artı düzenli nakit yardımları (yemek, yol, yakacak). Prim ve ikramiyeler izin ücretine dahil değildir. Hesaplamada yanlış baz alınması işveren açısından iş kanunu ihlaline yol açabilir.
İzin ücretinin ödeme zamanı: Çalışan izne çıkmadan önce izin ücreti peşin ödenir. İzin dönüşünde veya gecikmeyle ödenmesi işveren açısından faiz yükümlülüğü doğurabilir. İşten ayrılma halinde kullanılmamış izin ücreti son maaş bordrosunda gösterilir.
İş ilişkisi devam ederken yıllık izin para karşılığına çevrilemez; çalışan izni kullanmak zorundadır. Bu düzenleme çalışanın dinlenme hakkını güvence altına almak içindir. Ancak iş akdinin sona ermesi halinde kullanılmamış izin günleri izin ücreti olarak ödenmek zorundadır.
Kullanılmamış izin alacağı: 10 yıl boyunca işçinin yıllık izin kullanmamasına göz yuman işveren, iş sözleşmesi sonunda ciddi bir izin ücreti borcu biriktirebilir. Bu alacak için zamanaşımı 5 yıldır; iş sözleşmesinin sona erdiği tarihten itibaren başlar.
İzin takip zorunluluğu: İşveren yıllık izin defteri tutmak zorundadır. Çalışanın ne kadar izin hak ettiği, ne kadar kullandığı ve bakiyesi kayıt altında olmalıdır. Bu defter iş müfettişi incelemesinde ibraz zorunluluğu olan belgeler arasındadır.
Yıllık ücretli iznin yanı sıra kanunla düzenlenmiş mazeret izinleri: Evlilik (3 gün), doğum (erkek için 5 gün, 2022 sonrası), ölüm (3 gün), evlat edinme (10 gün). Bu izinler yıllık izinden düşülemez; ayrı hak olarak çalışana tanınmalıdır.
Hastalık izni ve yıllık izin ilişkisi: İzin kullanırken hastalanmak izin gününü durdurmaz; hastalık izni ayrı bir hak değildir. Ancak çalışanın işe gidemeyecek derecede hastalanması ve bunu belgelemesi durumunda mahkeme uygulamasına göre farklı değerlendirilebilir.
Ücretsiz izin: İşverenin teklif ettiği veya çalışanın talep ettiği ücretsiz izin döneminde SGK primleri ödenmez ve bu dönem yıllık izin hesabında değerlendirilemez. Uzun süreli ücretsiz izin kıdem ve izin haklarını olumsuz etkileyebilir.
İzin zamanı: Yıllık iznin ne zaman kullanılacağı taraflarca belirlenir; anlaşmazlıkta işverenin belirleme hakkı vardır. Ancak işveren izni süresiz erteleyemez. Birden fazla çalışanın aynı anda izin almasını önlemek için izin planlaması yasal dayanağa sahiptir.
İzin bölünmesi: Tarafların mutabık kaldığı hallerde izin birden fazla parçaya bölünebilir. Ancak bölünmüş iznin en az bir parçası 10 günden az olamaz. Örneğin 20 günlük izin 10+10 olarak verilebilir; 5+5+5+5 bölümlenmesi yasal değildir.
İşveren yükümlülükleri özeti: Yıllık izin defteri tutmak, izin ücretini peşin ödemek, izin planını çalışana yazılı bildirmek ve izin hakkını zamanında kullandırmak. Bu yükümlülüklerin ihlali iş müfettişliğine şikâyet gerekçesi oluşturur.