Serbest Meslek Kazancı ve Stopaj 2026: Tam Vergi Rehberi
Danışman, avukat, mimar, doktor, mühendis gibi kendi adına iş yapan serbest meslek erbabının vergi yükümlülükleri çalışanlardan önemli ölçüde farklıdır. Stopaj, makbuz düzenleme ve beyanname süreçleri bu rehberde adım adım açıklanmaktadır.
Serbest Meslek Kazancı Nedir?
GVK 65. maddesine göre serbest meslek kazancı, sermayeden ziyade kişisel emek ve mesleki bilgiye dayanan faaliyetlerden elde edilen gelirdir. Avukat, hekim, mühendis, mimar, muhasebeci, danışman, tercüman, ressam gibi meslekler bu kapsamdadır.
Serbest meslek erbabı olarak faaliyet göstermek için vergi dairesine mükellefiyet kaydı yaptırılması zorunludur. Bu kaydın yapılmadığı durumda VUK kapsamında gizleme cezası uygulanabilir.
Şahıs şirketiyle farkı: Hem şahıs şirketi hem serbest meslek erbabı bireysel çalışan yapılarıdır; ancak serbest meslek tamamen entelektüel faaliyetlere özgüdür. Ticaret yapıyorsanız şahıs şirketi kapsamındasınızdır.
Stopaj Nedir ve Oranı Kaçtır?
Stopaj (tevkifat), ödeme yapan kurum veya şirketin serbest meslek erbabına ödeme yaparken vergiyi kaynakta keserek devrete yatırması işlemidir. Serbest meslek ödemelerinde stopaj oranı %20'dir.
Örnek: Bir şirket danışmana 50.000 TL ödeyecek. Şirket %20 stopaj keser: 10.000 TL. Danışmana 40.000 TL ödenir. Danışman yıl sonunda beyannamesinde 50.000 TL'yi brüt gösterir, ödenen 10.000 TL stopajı mahsup eder.
Bireysel müşteriler stopaj kesmez: Bireysel kişiler (gerçek kişi müşteriler) GVK 94. madde kapsamında değilse stopaj kesmez. Bu durumda danışman vergiyi bizzat beyanname yoluyla öder.
Serbest Meslek Makbuzu Nasıl Düzenlenir?
Serbest meslek erbabı her iş karşılığında serbest meslek makbuzu (SMM) düzenlemek zorundadır. Fatura değil makbuz düzenlenir; ancak bazı durumlarda e-Arşiv sistemi kullanılabilir.
Makbuzda bulunması gerekenler: Erbabın adı, adresi, TCKN/VKN, müşteri bilgileri, hizmet açıklaması, brüt tutar, %20 stopaj tutarı (müşteri kurum ise), net tutar, tarih ve imza.
e-Serbest Meslek Makbuzu: GİB'in belirlediği limitler üzerinde cirosu olan serbest meslek erbabı için elektronik SMM zorunludur. e-SMM sistemi GİB portalı veya muhasebe yazılımı üzerinden kullanılır.
Gider İndirimleri: Neler Düşülebilir?
Serbest meslek kazancından indirilecek giderler GVK 68. maddede sayılmıştır: Mesleki faaliyetle ilgili kira giderleri (büro, muayenehane), elektrik, su, ısıtma, telefon, internet, ulaşım, mesleki yayın abonelikleri, asistan ücreti.
Amortisman: Bilgisayar, medikal cihaz, mimarlık yazılımı gibi mesleki ekipmanlar amortismana tabi tutularak gider yazılabilir. İlk yıl tamamı yerine yıllara yayarak düşülür.
Mesleki aidat ve sigorta: Baroya, odaya veya mesleki birliğe ödenen aidatlar ile mesleki sorumluluk sigortası primleri indirim konusudur.
Yıllık Beyanname ve Ödeme Takvimi
Yıllık beyanname: Mart ayında verilir. Kazançlardan stopaj ve giderler düşülerek net matrah hesaplanır. Stopaj mahsubu yapıldıktan sonra ödenecek gelir vergisi belirlenir.
Geçici vergi: Serbest meslek erbabı 3 aylık dönemlerle yıl içinde geçici vergi öder. Bu ödemeler yıl sonu beyanındaki vergiden düşülür; fazla ödenmişse iade alınır.
KDV yükümlülüğü: Serbest meslek hizmetlerinde KDV oranı genel olarak %20'dir. KDV beyannamesi aylık verilir. Hizmet ihracatı (yurt dışı müşteri) koşulları sağlanırsa KDV'den istisna edilebilir.
Serbest Meslek Vergi Özeti (2026)
| Kalem | Oran/Uygulama | Açıklama |
|---|---|---|
| Stopaj oranı | %20 | Kurumsal müşterilerin kesintisi |
| Gelir vergisi dilimi | %15 – %40 | Artan oranlı (yıllık matrah) |
| KDV oranı | %20 | Genel hizmet KDV'si |
| Geçici vergi | Yıllık verginin peşin ödenmesi | 3 aylık dönemler |
| Beyanname süresi | Mart | Yıllık gelir vergisi beyannamesi |
Ücretsiz Hesaplayıcı
Stopaj Hesaplama
Kira, serbest meslek, temettü ve faiz geliri için stopaj kesintisi ve net ödeme.