Rehber5 dakika okuma · Ocak 2026Kaynak: 4857 Sayılı İş Kanunu, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı

Fazla Mesai Ücreti Hesaplama 2026: İş Kanunu'na Göre Tam Kılavuz

4857 sayılı İş Kanunu'na göre haftalık 45 saati aşan çalışma 'fazla mesai' sayılır ve yasal düzenlemeye tabi tutulur. İşçi, her fazla mesai saati için normal saatlik ücretinin %50 zamlısını talep etme hakkına sahiptir. Bu rehberde fazla mesai hesaplama yöntemini, yasal sınırları, gece çalışmasını ve serbest zaman uygulamasını bulacaksınız.

Fazla Mesai Nedir ve Sınırı Nedir?

Türkiye'de iş kanununa göre 'normal çalışma süresi' günde en fazla 11 saat, haftada en fazla 45 saattir. Bu sınırı aşan çalışmalar fazla mesai kapsamına girer.

Haftalık 45 saat toplamı, iş sözleşmesiyle veya toplu iş sözleşmesiyle günlere serbestçe dağıtılabilir; ancak günlük 11 saat sınırı kesinlikle aşılamaz.

Yıllık fazla mesai sınırı 270 saattir. Bu sınırı aşan çalışma yaptırılamaz; işveren idari yaptırımla karşılaşır.

Fazla Mesai Ücreti Hesaplama Formülü

Formül: Fazla Mesai Ücreti = Saatlik Brüt Ücret × 1,5 × Fazla Mesai Saati

Saatlik brüt ücret = Aylık Brüt Ücret ÷ (4,33 hafta × haftalık çalışma saati). Tek vardiya, 45 saatlik çalışma için: aylık brüt ÷ 225 = saatlik ücret.

Örnek: Aylık brüt 50.000 ₺ olan çalışan için saatlik ücret = 50.000 ÷ 225 ≈ 222 ₺. 10 saat fazla mesai = 222 × 1,5 × 10 = 3.330 ₺.

Fazla mesai ücreti brüt hesaplanır; üzerinden gelir vergisi ve SGK işçi payı kesilir.

Gece Çalışması ve Fazla Mesainin Birleşimi

Gece çalışması (22:00–06:00 arası) zaten %25 zamlı ücrete tabidir. Bu saatler içinde haftalık 45 saat sınırı da aşılıyorsa her iki zam ayrı ayrı uygulanır; yani saat ücreti × 1,25 (gece) × 1,5 (fazla mesai) şeklinde hesaplanmaz — zamma zam uygulanmaz, en yüksek zam oranı esas alınır.

Sağlık, madencilik ve bazı ağır iş kollarında günlük ve haftalık çalışma süreleri daha düşük tutulur. Bu sektörlerde çalışanlar için 'olağan' sınır daha dar olduğundan fazla mesai daha erken başlar.

Serbest Zaman (İzin) Seçeneği

İşçi isterse fazla mesai ücreti almak yerine serbest zaman kullanabilir. Her 1 saatlik fazla mesai için 1,5 saat serbest zaman hakkı doğar.

Serbest zaman kullanımı, işçinin talebi ve işverenin onayıyla gerçekleşir; 6 ay içinde kullandırılması zorunludur. Kullandırılmazsa ücret olarak ödenmek zorundadır.

Serbest zaman seçeneği özellikle yıl sonlarında ya da yoğun sezon sonrasında toplu izin planlamasında sık kullanılır.

Fazla Mesai Zam Oranları — 2026

Çalışma Türü	Zam Oranı	Örnek Katsayı
Haftalık 45 saati aşan normal gündüz fazla mesai	%50 zam	1,50
Hafta tatili çalışması (pazar)	Günlük ücretin tamamı ayrıca ödenir	2,00
Ulusal bayram / genel tatil günü	Günlük ücretin tamamı ayrıca ödenir	2,00
Gece çalışması (22:00–06:00) — olağan süre içinde	%25 zam	1,25

Ücretsiz Hesaplayıcı

Fazla Mesai

İş Kanunu'na göre fazla mesai ücretini ve yasal limiti hesaplayın.

Fazla Mesai Hesaplayıcı →

Sık Sorulan Sorular

İşveren fazla mesai yapmamı zorla yaptırabilir mi?

Hayır. İş Kanunu'na göre fazla mesai için işçinin yazılı onayı zorunludur. Toplu iş sözleşmesinde düzenleme yapılmış olsa bile işçi bireysel reddedebilir; bunun için iş güvencesi gerekçe sayılamaz.

Yıllık 270 saat limiti nasıl takip edilir?

İşveren, bordro ve fazla mesai kayıtlarını tutmakla yükümlüdür. Çalışan da aylık mesai cetvellerini imzalayarak kendi kaydını tutabilir. İtiraz durumunda yargıda bu kayıtlar belirleyicidir.

Fazla mesai yapmazsam işten çıkarılabilir miyim?

Fazla mesai reddedilmesi tek başına geçerli bir fesih nedeni sayılamaz. Ancak iş sözleşmesinde ya da toplu sözleşmede makul sınır dahilinde mesai zorunluluğu kararlaştırılmışsa ve bu reddedilirse disiplin süreci başlatılabilir.

Üst düzey yöneticiler de fazla mesai alabilir mi?

İş Kanunu kapsamındaki çalışanlar fazla mesai hakkına sahiptir. Ancak 'serbest çalışma' (freelance veya esnek çalışma) veya yönetim kurulu üyeliği gibi statülerdeki kişiler kapsam dışı olabilir.